Je stapt ’s ochtends uit bed en je voeten voelen alsof ze een nacht in de vriezer hebben gelegen. Je vingers zijn stijf, je knieën kraken bij de trap en je schouder protesteert als je je jas aantrekt. Je bent niet gevallen, je hebt niet ineens een marathon gelopen. Toch doet het pijn.
Gewrichtspijn in de overgang is een klacht die verrassend vaak voorkomt en verrassend weinig besproken wordt. Iedereen kent opvliegers. Dat stijve, pijnlijke lijf wordt eerder weggezet als “ouder worden”. Dat is jammer, want er valt meer over te zeggen.
In dit artikel lees je waarom je gewrichten in de perimenopauze kunnen gaan zeuren, wat je zelf kunt doen en wanneer je beter naar de huisarts gaat.
Is gewrichtspijn een overgangsklacht?
Thuisarts noemt pijn in je gewrichten of spieren als klacht die sommige vrouwen in de overgang hebben. Met een eerlijke kanttekening: het is niet altijd duidelijk of die pijn door de overgang komt, of door ouder worden en andere veranderingen in je leven. Dat is precies wat het lastig maakt. Rond je vijftigste neemt bijvoorbeeld ook de kans op artrose toe, en die twee lopen door elkaar heen.
Toch zien onderzoekers dat gewrichtspijn rond de overgang vaker voorkomt dan ervoor. In de wetenschappelijke literatuur wordt er zelfs een aparte term voor voorgesteld: het musculoskeletaal syndroom van de menopauze. Dat is een verzamelnaam voor gewrichtspijn, verlies van spiermassa, afname van botdichtheid en het sneller verergeren van artrose in deze fase.
Waarom krijg je gewrichtspijn in de perimenopauze?
De meest genoemde verklaring is oestrogeen. Dat hormoon doet veel meer dan je cyclus regelen. Het speelt ook een rol bij kraakbeen, spieren, botten en de manier waarop je lichaam pijn verwerkt. In de perimenopauze schommelt oestrogeen en daalt het uiteindelijk, en dat kunnen je gewrichten merken. Hoe dat precies werkt, is nog niet helemaal uitgezocht. Het is een plausibele verklaring, geen afgesloten verhaal.
Een aanwijzing die het wel ondersteunt: vrouwen die plotseling stoppen met hormoontherapie, of die medicijnen krijgen die oestrogeen blokkeren, kunnen vergelijkbare gewrichtsklachten krijgen.
Daarnaast spelen er dingen mee die in deze fase toevallig ook allemaal tegelijk gebeuren. In mijn praktijk zie ik dat vaak terug:
- je verliest makkelijker spiermassa, waardoor je gewrichten minder steun krijgen
- slecht slapen maakt pijn gevoeliger, en slecht slapen heb je in de perimenopauze vaak
- een paar kilo erbij, vooral rond je buik, betekent meer belasting voor knieën en heupen
- stress, somberheid en vermoeidheid maken pijn zwaarder om te dragen
Dat laatste is geen “het zit tussen je oren”. Pijn is altijd echt. Maar hoe hard hij binnenkomt, hangt ook af van hoe uitgerust en hoe belast je bent.
Wat kun je zelf doen tegen gewrichtspijn?
Er is geen specifieke behandeling die gewrichtspijn in de overgang in één keer oplost. Wat wel helpt, is de basis op orde brengen. Niet spannend, wel waar de winst meestal zit.
Blijf bewegen, ook als het zeurt. Het voelt tegenstrijdig, maar stilzitten maakt stijve gewrichten meestal stijver. Wandelen, fietsen en zwemmen zijn vriendelijk voor je gewrichten. Krachttraining is in deze fase misschien wel je beste vriendin, omdat sterke spieren je gewrichten ondersteunen en je spiermassa helpen behouden. Begin rustig en bouw op. In mijn artikel over sporten in de perimenopauze lees je hoe je dat slim aanpakt.
Eet genoeg eiwit, verspreid over de dag. Je spieren hebben bouwstoffen nodig, zeker als je traint. Veel vrouwen halen hun eiwit pas ’s avonds binnen. Sommige vrouwen kijken ook naar creatine bij krachttraining, maar dat is aanvulling op training en voeding, geen vervanging.
Bescherm je slaap. Dat klinkt als een omweg, maar minder slaap betekent meer pijngevoeligheid. Vaak ’s nachts wakker door opvliegers of piekeren? Lees dan mijn artikel over slapen in de perimenopauze.
Let op je gewicht zonder te gaan crashdiëten. Een paar kilo minder kan je knieën en heupen echt ontlasten. Crashdiëten kost je juist spiermassa, en die wil je in deze fase houden.
Wees voorzichtig met supplementen. Omega 3 wordt vaak genoemd bij gewrichtsklachten, en als je weinig vette vis eet, kan aanvulling logisch zijn voor je algemene voedingsstatus. Verwacht er alleen geen wonder van. Waar je op let bij kwaliteit, lees je in mijn artikel over de beste omega 3 voor vrouwen. Vitamine D laat je liever meten dan raden. Een supplement is geen behandeling voor gewrichtspijn, en welk supplement past, hangt af van jouw voeding, bloedwaarden en medicijnen.
Bespreek hormoontherapie als je ook veel andere overgangsklachten hebt. Bij vrouwen met flinke opvliegers kan hormoontherapie ook iets doen voor gewrichtsklachten. Dat is een gesprek voor je huisarts of gynaecoloog, die je gezondheid en risico’s kent.
Gewrichtspijn bijhouden naast je cyclus
Veel vrouwen merken dat hun gewrichten op sommige dagen veel erger zijn dan op andere. Is dat toeval, of zit er een patroon in? Dat weet je pas als je het bijhoudt. Noteer kort hoe stijf of pijnlijk je bent, hoe je hebt geslapen en waar je in je cyclus zit. Doe dat minstens twee cycli lang.
Misschien zie je dat de pijn vooral rond je menstruatie toeneemt. Of juist na een slechte nacht. Of na een week zonder beweging. Zo weet je waar je begint, en heb je iets concreets voor je huisarts. Ook als je cyclus onregelmatig wordt, zegt dat patroon iets over je hormonen.
Liever zelf aan de slag? Dat kan laagdrempelig met de app.
Je lichaam verandert. Jouw coach legt het uit.
Slaap, cyclus, voeding en klachten op één plek. Elke dag één concrete stap die past bij jouw dag.
- Alles in één, met dagelijkse tips
- Je wearable logt mee
- Eten vastleggen met een foto
- Een beweegschema dat met je meebeweegt
7 dagen Premium gratis · Geen betaling nodig · Daarna gratis basis. Download in Google Play
Ontwikkeld door een huisarts en hormoontherapeut
Wanneer naar de huisarts?
Gewrichtspijn in de overgang is vaak vervelend maar onschuldig. Het kan alleen ook iets anders zijn, zoals reuma, jicht of een ontsteking. Ga naar je huisarts als:
- een gewricht rood, warm of dik is
- je koorts hebt en je ook gewrichtspijn hebt, of je je echt ziek voelt
- meerdere gewrichten tegelijk opzwellen, bijvoorbeeld aan je handen of voeten
- je ’s ochtends lang stijf bent en dat niet binnen korte tijd losloopt
- de pijn begon na een val of ongeluk, of je een gewricht niet meer kunt belasten
- je ’s nachts wakker wordt van pijn die niet minder wordt als je anders gaat liggen
- je ongewild afvalt, of nieuwe huidklachten zoals schilferige plekken krijgt
- je tintelingen of krachtverlies in een arm of been hebt
- je medicijnen gebruikt bij of na borstkanker en je gewrichtspijn krijgt
- de pijn na een paar weken niet beter wordt, of je dagelijks leven er onder lijdt
Veelgestelde vragen
Hoort gewrichtspijn bij de overgang?
Het komt veel voor en Thuisarts noemt het als mogelijke overgangsklacht. Niet altijd is duidelijk of het door de overgang komt of door ouder worden. Laat het checken als het je dagelijks belemmert.
Welke gewrichten doen pijn in de overgang?
Vrouwen noemen vaak handen, vingers, knieën, heupen, schouders en voeten. Het kan ook overal een beetje zijn, als algemene stijfheid. Zwelt een gewricht op of wordt het rood en warm, ga dan naar je huisarts.
Gaat gewrichtspijn na de overgang weer over?
Dat verschilt per vrouw en dat is niet goed te voorspellen. Wat je wel weet: beweging, krachttraining en goede slaap helpen je lijf in elke fase.
Is het artrose of de overgang?
Dat is van buitenaf lastig te zeggen, omdat beide in dezelfde levensfase vaker voorkomen en ook samen kunnen gaan. Je huisarts kan beoordelen wat er speelt.
Helpen supplementen tegen gewrichtspijn in de overgang?
Er is geen supplement dat dit betrouwbaar oplost. Soms past aanvulling bij jouw voeding of bloedwaarden. Laat je daarin persoonlijk adviseren in plaats van op de gok potjes te kopen.
Wil je weten waar je begint?
Gewrichtspijn in de overgang is zelden één ding. Meestal is het een combinatie van schommelende hormonen, minder spiermassa, slechte nachten en een lijf dat meer te dragen heeft dan vroeger. Daar kun je iets mee, maar niet met één trucje. Wil je samen kijken wat bij jou eerst aandacht verdient? Lees dan hoe ik werk als orthomoleculair therapeut.