Je wordt wakker en je kussen is nat. Je pyjama plakt aan je rug, het dekbed gaat eraf, tien minuten later ligt het er weer op omdat je het nu koud hebt. Om 4 uur ’s nachts sta je een droog shirt te zoeken. Herkenbaar?
Nachtzweten is in de perimenopauze een van de meest voorkomende klachten. Het zijn in feite opvliegers die ’s nachts komen. Alleen merk je ze nu niet in een vergadering, maar in bed, waar je eigenlijk wilde slapen.
In dit artikel gaat het over het zweten zelf: waar het vandaan komt, wat het erger maakt en wat je praktisch kunt doen. Lig je vooral wakker en kom je moeilijk terug in slaap, dan heb ik daar een apart artikel over: nachtelijk wakker worden in de perimenopauze. Die twee horen bij elkaar, maar vragen een iets andere aanpak.
Wat is nachtzweten?
Bij nachtzweten zweet je ’s nachts veel meer dan je zou verwachten op basis van de temperatuur in je slaapkamer. Het gaat niet om een beetje warm hebben onder een dik dekbed. Het gaat om zweten waarvan je wakker wordt, waarbij je soms je kleding of zelfs je beddengoed moet verschonen.
Vaak begint het met een golf warmte, net als een opvlieger overdag. Je hart kan sneller kloppen. Daarna volgt het zweten en vervolgens het afkoelen, waardoor je het ineens koud kunt krijgen. Lees voor de dagversie ook mijn artikel over opvliegers in de perimenopauze.
Waarom krijg je nachtzweten in de perimenopauze?
Het warmtecentrum in je hersenen regelt je lichaamstemperatuur en is gevoelig voor oestrogeen. In de perimenopauze gaat dat hormoon schommelen en dalen. Je thermostaat moet daaraan wennen en geeft in die periode soms een vals alarm: te warm, nu afkoelen. Je bloedvaten gaan open en je gaat zweten.
Dat gebeurt overdag én ’s nachts. Het verschil is dat je ’s nachts minder kunt doen. Je kunt niet even naar buiten lopen of een raam openzetten zonder eerst wakker te worden. Bovendien merk je ’s nachts vooral het gevolg: een onderbroken slaap.
Omdat hormonen in de perimenopauze op en neer gaan, kan nachtzweten ook komen en gaan. Een paar rustige weken, dan weer een periode met natte nachten. Dat is vervelend, maar wel logisch.
Wat maakt nachtzweten erger?
Alcohol is de bekendste. Thuisarts noemt minder of geen alcohol als iets dat kan zorgen voor minder opvliegers, en vooral voor minder zweten ’s nachts. Dat ene glas wijn bij het eten voelt onschuldig, maar je thermostaat kan er om 3 uur nog op terugkomen.
Andere bekende uitlokkers zijn een warme slaapkamer, een dik dekbed, pittig gekruid eten of warme dranken laat op de avond, en stress. Hoe stress en hormonen elkaar versterken, lees je in stress tijdens de perimenopauze.
Ik wil hier wel eerlijk zijn. Volgens NAMS is er te weinig bewijs dat triggers vermijden het aantal opvliegers vermindert. In mijn praktijk zie ik toch dat het vrouwen helpt om te weten wat bij hen meetelt. Niet om alles te schrappen, wel om bewuster te kiezen op avonden waarop je een goede nacht nodig hebt.
Wat kun je zelf doen tegen nachtzweten?
Begin bij je bed. Katoenen lakens en wollen dekens laten zweet beter verdampen dan synthetische stoffen, en dat advies staat ook bij Thuisarts. Kies liever twee dunne lagen dan één dik dekbed, zodat je makkelijk iets kunt wegslaan zonder klaarwakker te worden.
Houd je slaapkamer koel. Leg een droog shirt en een handdoek naast je bed. Dat klinkt als een kleinigheid, maar wie om 4 uur in het donker een la doorzoekt, is daarna echt wakker. Een glas water binnen handbereik helpt ook, want na een flinke zweetbui heb je vaak dorst.
Let op je avond. Minder alcohol en geen pittige maaltijd vlak voor bedtijd geven je thermostaat minder redenen om alarm te slaan. Een vast slaapritme helpt bovendien om sneller terug in slaap te komen. Meer over slaap in het algemeen lees je in slapen in de perimenopauze.
En als je na een paar slechte nachten overdag op je laatste reserves draait: dat is geen gebrek aan discipline, dat is slaaptekort. In vermoeidheid in de perimenopauze lees je hoe je jezelf in die periode wat ruimte geeft.
Supplementen dan? Voor kruidenmiddelen en vitaminepreparaten tegen opvliegers en nachtzweten is het bewijs zwak, en Thuisarts raadt ze af. Zie een supplement dus niet als behandeling van nachtzweten.
Hormoontherapie en andere behandelingen
Hormoontherapie is volgens Thuisarts en de Amerikaanse menopauzevereniging (NAMS) de meest effectieve behandeling tegen opvliegers, en nachtzweten is daar een vorm van. Er bestaan ook andere opties, zoals gedragstherapie om beter met de klachten om te gaan en medicijnen voor vrouwen die geen hormonen mogen gebruiken. Welke route bij jou past, bespreek je met je huisarts of gynaecoloog.
Nachtzweten bijhouden naast je cyclus
Nachtzweten voelt vaak willekeurig. Vaak is het dat minder dan je denkt. Bij een deel van de vrouwen die ik begeleid, clustert het rond een bepaalde fase van de cyclus, bijvoorbeeld de dagen voor de menstruatie. Bij anderen hangt het duidelijker samen met alcohol, stress of een late maaltijd.
De enige manier om dat te weten, is bijhouden. Mijn advies: noteer minimaal twee cycli lang elke ochtend of je bent wakker geworden van zweten, hoe erg het was en wat je de avond ervoor deed. Zet daar je cyclusdag naast. Weet je niet goed waar je in je cyclus zit, dan helpt je menstruatiecyclus berekenen. Na twee cycli heb je een overzicht waar je zelf iets mee kunt en dat je ook kunt laten zien aan je huisarts.
Liever zelf aan de slag? Dat kan laagdrempelig met de app.
Je lichaam verandert. Jouw coach legt het uit.
Slaap, cyclus, voeding en klachten op één plek. Elke dag één concrete stap die past bij jouw dag.
- Alles in één, met dagelijkse tips
- Je wearable logt mee
- Eten vastleggen met een foto
- Een beweegschema dat met je meebeweegt
7 dagen Premium gratis · Geen betaling nodig · Daarna gratis basis. Download in Google Play
Ontwikkeld door een huisarts en hormoontherapeut
Wanneer naar de huisarts met nachtzweten?
Nachtzweten in de perimenopauze is meestal onschuldig. Toch kan veel zweten ’s nachts ook andere oorzaken hebben, zoals een infectie, een te snel werkende schildklier, bijwerkingen van medicijnen of, zeldzamer, een ernstige ziekte. Maak daarom een afspraak bij je huisarts als:
- je ook koorts hebt of je ziek voelt;
- je ongewild afvalt;
- je sinds kort ’s nachts heel veel zweet zonder duidelijke oorzaak, of het nachtzweten niet past bij je leeftijd of je cyclus;
- je er andere nieuwe klachten bij krijgt, zoals aanhoudend hoesten of opgezette klieren;
- je medicijnen gebruikt en het zweten daarna is begonnen;
- je overgangsklachten hebt en jonger bent dan 40 jaar;
- je zoveel last hebt dat je slaap en je dagen eronder lijden.
Veelgestelde vragen
Is nachtzweten een teken van de perimenopauze?
Het kan. Nachtzweten is een veelvoorkomende klacht in de perimenopauze, ook als je nog ongesteld bent. Het kan ook andere oorzaken hebben, dus bij twijfel of bij extra klachten ga je naar de huisarts.
Wat is het verschil met nachtelijk wakker worden?
Bij nachtzweten word je wakker door warmte en zweet. Bij nachtelijk wakker worden kan ook stress of een onrustig hoofd de oorzaak zijn. Ze lopen vaak door elkaar, daarom heb ik er twee aparte artikelen over.
Helpt een koelere slaapkamer echt?
Het haalt de oorzaak niet weg, maar een koele kamer en ademende stoffen maken een zweetbui wel beter te verdragen. Dat kan helpen om sneller weer in slaap te komen.
Hoe lang duurt nachtzweten in de overgang?
Dat verschilt per vrouw. Thuisarts noemt voor opvliegers meestal 3 tot 7 jaar, met periodes van meer en minder klachten.
Wil je dit niet alleen uitzoeken?
Nachtzweten raakt aan je slaap en je energie, en vaak spelen stress en voeding mee. Wil je samen kijken wat in jouw situatie helpt, lees dan meer over mijn begeleiding als orthomoleculair therapeut.